Vergunningvrij bouwen betekent dat je geen omgevingsvergunning bouwactiviteit én in veel gevallen ook geen omgevingsplanactiviteit hoeft aan te vragen.
MAAR: De activiteit moet wel binnen de regels van het omgevingsplan passen.
Het bouwwerk moet voldoen aan de technische eisen van het BBL (Besluit Bouwwerken Leefomgeving).
De woning zelf is nooit vergunningvrij, alleen kleine bouwwerken eromheen.
Je mag vergunningvrij bouwen als:
Het aan de achterkant van de woning staat.
De uitbreiding niet hoger is dan 4 meter.
De uitbreiding binnen het “achtererfgebied” valt.
De oorspronkelijke woning niet groter dan 4 meter verlengd wordt.
Gebruikelijk bij:
Serres
Achteraanbouwen
Keukenuitbreidingen
Niet toegestaan vergunningvrij aan de voorkant / zijkant (tenzij binnen 1 meter achter de voorgevel).
Vergunningvrij wanneer:
Op het achtererf.
Maximale hoogte 3 meter (plat dak) – tot 5 meter onder voorwaarden.
Totaal bebouwd oppervlak blijft binnen de regels van het omgevingsplan, meestal:
Max. 30–50% van het achtererf, met absolute maxima.
Niet voor permanente bewoning.
Geschikt voor:
Schuren
Overkappingen
Tuinberging
Hobbyruimte
Kleine prefab units die geen woonfunctie hebben
Vergunningvrij als deze zich bevindt:
Aan de achterzijde of niet-openbare zijde
Niet hoger dan 1,75 meter
Onderkant min. 0,5 meter boven dakvoet
Bovenkant min. 0,5 meter onder de nok
Geen monument / beschermd stadsgezicht
Altijd vergunningvrij als ze niet uitsteken en geen monumentale status is.
Vergunningvrij tot:
2 meter op achtererf
1 meter aan de voorkant
Materiaalkeuze vrij
Vergunningvrij wanneer:
Op achtererf
Max. 3 meter hoog
Binnen bebouwingsregels van omgevingsplan
Niet voor commerciële doeleinden
Vergunningvrij als:
Binnen het erf
Niet over openbare grond
Geen gevaarlijke waterinstallaties
Geen lozingsrisico’s (anders meldingsplicht)
Voor tijdelijke bouwwerken (bijv. tijdelijke prefab unit) gelden aparte regels.
Belangrijk: tijdelijke woonunits zijn NIET standaard vergunningvrij.
Wel vergunningvrij (onder voorwaarden):
Kleine tijdelijke bouwwerken voor evenementen
Bouwwerken met een aanwezigheid < 31 dagen (gemeentelijk beleid kan variëren)
Tijdelijke objecten zonder fundering (schotten, containers, units zonder woonfunctie)
Een tijdelijke prefab woning is vrijwel altijd WEL vergunningplichtig vanwege de woonfunctie.
Zolang ze:
In het achtererfgebied staan
Maximaal 3 meter hoog zijn
Geen woonfunctie krijgen
Vergunningvrij als:
Geluidsnormen ≤ 40 dB Lden op perceelgrens
Niet aan de straatzijde
Afstand ≥ 1 meter van buren
Vergunningvrij als:
Ze het straatbeeld niet verstoren
Niet uitsteken boven dakrand
Geen monument
Woning zelf of extra woning
Permanente prefab woning
Woonunit met keuken + badkamer
Aanbouw aan de voorkant
Bijgebouw gebruiken als woning
Constructieve aanpassingen aan dragende delen (onder omstandigheden)
Alles wat afwijkt van omgevingsplan (hoogte, aantal woningen, gebruiksfunctie)
Gemeenten controleren nog steeds op:
Erfgrensvaststelling (veel fouten)
Achtererf vs voorerf (juridische definitie is anders dan mensen denken)
Maximaal bebouwd oppervlak
Bouwhoogte
Bebouwingspercentage uit het omgevingsplan
Daarom altijd eerst:
Vergunningcheck Omgevingsloket doen
Vergunningvrij, mits hoogte ≤ 3 m en achtererf.
Vergunningvrij, mits géén woonfunctie.
Vergunningvrij binnen bebouwingsregels.
Niet vergunningvrij — altijd vergunningplichtig wegens woonfunctie en fundering.
| Bouwwerk | Vergunningvrij? | Voorwaarden |
|---|---|---|
| Prefab woning | Altijd vergunningplichtig | |
| Uitbouw achterzijde | Tot 4 m diep, max. hoogte 4 m | |
| Bijgebouw/schuur | Max. 3 m (of 5 m), achtererf | |
| Carport/overkapping | Achtererf, max. 3 m | |
| Dakkapel achterzijde | Afstand tot dakrand, hoogte max 1,75 m | |
| Dakraam | Niet uitsteken | |
| Schutting | 2 m achter / 1 m voor | |
| Zonnepanelen | Binnen dakvlak | |
| Warmtepomp | Geluidsnormen |